De Franse belastinghervormingswet is gestemd: gevolgen in een Frans-Belgische context?
Artikel van 27/08/2011
De Franse belastinghervormingswet 2011 werd op 6 juli 2011 door de senaat aangenomen en op 29 juli jongstleden afgekondigd.
Er werden verschillende wijzigingen gestemd over het voorstel dat de regering indiende (zie tijdschrift van 18 juni)
Tweede verblijf in Frankrijk
De tweede verblijven van Belgen in Frankrijk blijven gespaard. De bijzondere belasting op onroerende goederen in handen van niet-inwoners werd afgevoerd.
De ISF zal berekend worden op basis van de waarde van effecten van de SCI (société civile immobilière of vastgoedmaatschappij), zonder de aftrek van schulden van de SCI ten aanzien van niet-inwoners. De financiering van de aankoop van het onroerend goed via een lening van de Belgische vennoot heeft dan ook geen enkel fiscaal belang. Deze maatregel zal op 1 januari 2012 in werking treden.
Schenking aan een Franse burger en schenking van Franse goederen
De wet behoudt de verhoging van de schenkingsrechten en successierechten via drie maatregelen:
- de tarieven in de rechte lijn stijgen van 35% tot 40% voor het deel tussen 902 838 en 1 805 677 euro, en van 40 tot 45 % voor het netto belastbare deel boven 1 805 677 euro;
- de kortingen van schenkingsrechten die oplopen van 10 tot 50% in functie van de leeftijd van de schenker en de aard van de schenking (volle of naakte eigendom) worden afgeschaft;
- de rappeltermijn voor schenkingen gaat van 6 naar 10 jaar. Deze bepaling treedt met terugwerkende kracht in werking op schenkingen die ‘verjaard' zijn voor de inwerkingtreding van de wet (schenkingen van de zomer 2001 tot de zomer 2005) die het voorwerp moeten zijn van een rappel in geval van een nieuwe schenking (respectievelijk tussen de zomer van 2011 en de zomer van 2015). Een progressieve vrijstelling van 10 tot 40% is voorzien voor schenkingen die 6 tot 10 jaar terug gebeurden om het effect van de rappel te verzachten.
De belastingadministratie zal de mogelijkheid hebben om terug te komen op de waardering van de schenkingen die in de afgelopen 10 jaar plaatsvonden. Zo zal in geval van een schenking in 2011 de schenking van 2002 gerappeleerd moeten worden en zal haar waarde in vraag worden gesteld door de administratie om de schenking van 2011 zwaarder te belasten.
Een kleine troost is evenwel dat een Belgische schenker een geldschenking aan zijn in Frankrijk wonende kinderen of kleinkinderen zal kunnen doen met een vrijstelling ten belope van €31 865 per hoofd (bedrag van 2011, jaarlijks geïndexeerd). Die schenkingen kunnen voortaan elke 10 jaar plaatsvinden (vroeger was dat slechts een keer in een leven) en tot de schenker 80 jaar is (vroeger 65 jaar).
Deze maatregelen zullen een dag na de publicatie van de wet in werking treden.
Levensverzekering
In Frankrijk maakt het kapitaal van een levensverzekering geen deel uit van de nalatenschap en is het niet onderworpen aan de successierechten (behalve voor premies die gestort werden na 70 jaar). Gestorte bedragen boven 152 500 euro zijn onderworpen aan een bijzondere voorheffing van 20%. De Franse belastingadministratie had aangegeven dat de uitvoering van deze regel vereist dat men zich verplaatst op de datum van de inschrijving, ongeacht latere wijzigingen in de domiciliëring van de onderschrijver.
Daarop kregen Belgen die hun oude dag in Frankrijk wensten door te brengen en Fransen die naar Frankrijk wilden terugkeren het goede idee om een levensverzekeringsovereenkomst af te sluiten voor hun vertrek om zo te kunnen profiteren van een overeenkomst die zowel in Frankrijk als in België was vrijgesteld.
Voortaan zal de heffing opeisbaar zijn op de gestorte bedragen:
- als de verzekerde zijn fiscale woonplaats had in Frankrijk op het ogenblik van zijn overlijden; of
- als de begunstigde zijn fiscale woonplaats in Frankrijk had op het ogenblik van overlijden en er gedurende minstens 6 jaar in de loop van de voorbije 10 jaar heeft gewoond.
Het tarief wordt opgetrokken tot 25% voor het gedeelte van het belastbare deel van elke begunstigde boven 902 838 euro.
Exit tax
De Fransen die hun land wensten te verlaten zullen gesanctioneerd worden met een ‘exit tax' op de latente meerwaarden van hun effecten en tegen het tarief van 31,3% (inkomstenbelastingen van 19% en sociale heffingen van 12,3%) (art. 167 ter van het CGI). Hoewel Frankrijk al werd veroordeeld door het Europees Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen (arrest van 11 maart 2004, C-9/02 Lasteyrie du Saillant) voor deze exit tax die Dominique Strauss-Kahn in 1998 had ingevoerd, probeerde ze het nog maar eens, maar dan op een subtielere manier.
Om de toepassing van de overeenkomsten tot voorkoming van dubbele belasting te vermijden die in regel de belastingbevoegdheid van meerwaarden op effecten toekennen aan de woonstaat, voorziet de Franse wetgever dat de veroorzakende factor de vooravond voor het vertrek naar het buitenland is, dat wil zeggen wanneer de houder van de effecten nog een Frans inwoner is. Dat komt neer op een weinig lovenswaardig omzeilen van de doelstelling van de DBO ...
Om kritiek van Europa te beperken voorziet de wet een belasting van de latente meerwaarde aan de vooravond van het vertrek, en niet van de meerwaarde van de overdracht. Om iedere discriminatie ten aanzien van Franse inwoners te vermijden, wordt de betaling van de belastingen opgeschort in geval van verhuizing naar een ander land van de EER.
De betalingsopschorting eindigt en de belasting is definitief verschuldigd in de volgende gevallen:
- de overdracht, terugkoop, terugbetaling of vernietiging van de effecten;
- de schenking van de effecten, tenzij de schenker aantoont dat de schenking niet enkel bedoeld was om belasting te vermijden.
De belasting wordt met name ontheven:
- bij het verstrijken van een termijn van 8 jaar volgend op de overdracht van de woonplaats buiten Frankrijk;
- wanneer de belastingplichtige zijn domicilie binnen die termijn opnieuw in Frankrijk onderbrengt.
Valérie-Anne de Brauwère
Advocate aan de Brusselse balie
Cabinet Thales